5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu’na göre esnaf ve sanatkarlar Odaları, tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarıdır.
Odaların organları ise,
- Odanın üyelerinden oluşan Genel Kurul,
- Genel kurul üyeleri arasından dört yıl süreyle görev yapmak üzere Oda üye sayısına göre belirlenen sayıda üyeden oluşan Yönetim Kurulu,
- Genel kurul üyeleri arasından dört yıl süreyle görev yapmak üzere seçilen üç kişiden oluşan Denetim Kuruludur.
Oda organları arasında sayılan yönetim ve denetim kurulu üyeliğine seçilenlere anılan Kanunda belirlenen ücretler ödenmektedir. Ödenen bu ücretler de asgari ücrete göre belirlenmektedir. Dolayısıyla asgari ücretin değişmesine bağlı olarak oda organlarında görevli kişilere ödenecek ücret ve huzur hakları da değişmektedir.
5362 sayılı Kanunun “Aylık ücretler ve huzur hakları” başlıklı 56’ncı maddesine göre ücretler ve huzur haklarının brüt asgari ücret üzerinden ödenmesi öngörülmüştür.
Kanuna göre yönetim kurulu başkanı, varsa başkan vekili ve denetim kurulu üyeleri “aylık ücret” diğer yönetim kurulu üyeleri ise “huzur hakkı” alacaktır.
Aylık ücret, odanın üye sayısına göre asgari ücretin katları olarak belirlenen sabit bir ödemedir. “Huzur hakkı” ise toplantı başına ödenen ücrettir.
Konuyu bir örnekle açıklamak konunun daha anlaşılır olmasını sağlayacaktır.
Örneğin üye sayısı 3100 olan bir odada yönetim kurulu üye sayısı 11 kişiden oluşacak ve Başkan ve üyelere aşağıdaki miktarlar ödenecektir.
a) Yönetim kurulu başkanlarına;
-Odalarda üye sayısı 100-500 olan odalarda asgari ücret, 501-1500 olan odalarda asgari ücretin iki katı, 1501-3000 olan odalarda asgari ücretin üç katı, 3001-10000 olan odalarda asgari ücretin dört katı, 10001 ve daha fazla üyesi olan odalarda asgari ücretin beş katı,
-Birliklerde üye oda sayısı 25’e kadar olanlarda asgari ücretin üç katı, 26-50 olanlarda asgari ücretin dört katı, 51-100 olanlarda asgari ücretin beş katı, 101-150 olanlarda asgari ücretin altı katı, 151 ve daha fazla olanlarda asgari ücretin yedi katı,
-Federasyonlarda üye oda sayısı 50’ye kadar olanlarda asgari ücretin beş katı, 51-100 olanlarda asgari ücretin altı katı, 101 ve daha fazla olanlarda asgari ücretin yedi katı,
b) Yönetim kurulu başkan vekillerine; yönetim kurulu başkanları için belirtilen miktarların 2/4’ü,
c) Denetim kurulu üyelerine; yönetim kurulu başkanları için belirtilen ücretlerin 1/4’ü,
ç) Disiplin kurulu üyelerine; yönetim kurulu başkanları için belirtilen ücretlerin 1/4’ü,
aylık ücret olarak ödenir.
Aylık ücret almayan yönetim kurulu üyelerine katıldıkları toplantı başına yönetim kurulu başkanları için belirtilen ücretlerin 1/5’i huzur hakkı ödenir.
Durum aşağıda tablo olarak gösterilmiştir.
| İlgili Organ Üyesi | Ödeme Şekli | Ödeme Miktarı |
| Yönetim Kurulu Başkanı | Aylık Ücret | -Odalarda üye sayısına göre brüt asgari ücret ve katları, -Birliklere üye oda sayısına göre brüt asgari ücret ve katları -Federasyonlarda oda sayısına göre brüt asgari ücret ve katları, -Konfederasyonda brüt asgari ücretin 10 katı |
| Denetim Kurulu-Disiplin Kurulu | Aylık Ücret | Başkana ödenen ücretin çeyreği (1/4) |
| Yönetim Kurulu üyeleri | Huzur Hakkı | Katıldıkları toplantı başına Başkana ödenen ücretin beşte biri(1/5) |
| Merkez Dışından gelen; -genel kurul üyeleri, -Başkanlar kurulu üyeleri, -Yönetim Kurulu üyeleri, -Denetim Kurulu üyeleri, -Disiplin kurulu üyeleri, Ve bunların görevlendirilmeleri halinde; | Yolluk ve konaklama ücretleri (yurt içi harcırah) | Yurt içi harcırah asgari ücretin 1/5 inden, yurt dışı harcırahları ise en yüksek devlet memuruna ödenen günlük harcırahtan fazla olamaz |
Bu ücretler brüt asgari ücret üzerinden net olarak ödenir. Belirlenen ödemelerin üstünde alınan ücret ve huzur hakları haksız ödeme kabul edilerek ilgilisi tarafından Odaya iade edilmesi gerekmektedir.
5362 sayılı Kanunun “Aylık ücretler ve huzur hakları” başlıklı 56 ncı maddesinin ilk fıkrasının (e) bendinde;
“e) Aylık ücret almayan yönetim kurulu üyelerine katıldıkları toplantı başına (a) bendinde belirtilen ücretlerin 1/5’i huzur hakkı,”
ödeneceği belirtilmiştir. Aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise;
“Esnaf ve sanatkarlar meslek kuruluşlarının yetkili organ üyelerinin yurt içi harcırahları, asgari ücretin 1/5’inden, yurt dışı harcırahları ise en yüksek Devlet memuruna ödenen günlük harcırahtan fazla olamaz.”
denilmiştir.
Buna göre 3100 üyesi olan bir Odanın başkanı, başkan vekili, denetim kurulu üyeleri ve diğer yönetim kurulu üyelerinin 2026 yılındaki ücret ve huzur hakları aşağıdaki gibi olacaktır.
| Organ Üyesi | Ödeme Şekli | Ödeme Oranı | Ödeme Miktarı(TL) |
| Yönetim Kurulu Başkanı | Aylık ücret | Brüt asgari ücretin 4 katı | 132.120 |
| Başkan Vekili | Aylık ücret | Başkana ödenen ücretin 2/4’ü | 66.060 |
| Denetim Kurulu üyelerinin her birine | Aylık ücret | Başkana ödenen ücretin 1/4’ü | 33.030 |
| Yönetim Kurulu üyeleri | Huzur hakkı (toplantı başına) | Başkana ödenen ücretin 2/5’i | 26.424 |
Yine oda organlarında görevli olanların harcırahları da asgari ücrete göre belirlenmekte olup yukarıdaki örnek özelinde olmak üzere organ üyelerinin yurt içi harcırahları, asgari ücretin 1/5’ine kadar belirlenebilecektir. Yine bu da rakamsal olarak 26.424 TL olacaktır.
Yönetim kurulu üyelerinin odadan ücret/huzur hakkı almamaları yönünde genel kurulda karar alınması mümkün müdür?
5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu’nun “Aylık ücretler ve huzur hakları” başlıklı 56 ncı maddesinin birinci fıkrasında, organ üyelerine yapılacak ödemelerin Kanunda sayılan hadleri aşmamak kaydıyla ilgili esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşlarının genel kurullarınca belirleneceği, bu ücretlerin brüt asgari ücret üzerinden net olarak ödeneceği belirtilmiştir.
Anılan Kanun maddesinde “ödenir” ifadesiyle bir kesinlik belirtilmiş ve konu takdire bağlı kılınmamıştır. Bununla birlikte Kanun bir üst sınır belirlemiş ve bu hadlerin üstünde ücret alınmasını yasaklamış ancak daha düşük ücret belirlenmesi yasaklanmamıştır.
Öte yandan, Odalar kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları olup her türlü işlemi yargı denetimine tabidir. Genel kurul toplantısında organ üyelerine ücret/huzur hakkı verilmemesi yönündeki bir karar, Kanuna aykırılık oluşturacağından bu kararın iptali yönünde idari yargıda iptal davası açılması mümkündür.
Yine organ üyelerine ödenecek ücret ve huzur haklarını belirleme yetkisinin genel kurulda olması nedeniyle yönetim kurulunun bu yönde karar alması da mümkün değildir. Ancak 5362 sayılı Kanunun 44 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca oda yönetim kurulunun salt çoğunluğunun alacağı karar ile aylık ücret ve huzur hakları miktarının tespiti hususunda genel kurulun olağanüstü toplantıya çağrılabilmesi mümkündür.
5362 sayılı Kanunun “Aylık ücretler ve huzur hakları” başlıklı 56 ncı maddesindeki oda organ üyelerinin alacağı ücret ve huzur haklarına ilişkin hüküm, emredici bir hüküm olup kişinin aksi yönde bir talebi olmadığı sürece ödenmesi gereklidir. Kendisine ücret ödenmeyen oda yönetim kurulu üyelerinin görevi bittikten sonra açtığı davalarda da Yargıtay ödenmeyen veya eksik ödenen ücretlerin ödenmesi yönünde karar vermektedir.
Bu nedenle genel kurulda belirlenen ücret veya huzur hakkının görev süresi boyunca organ üyeleri tarafından alınmamış olması ileride bunun talep edilmeyeceği anlamına gelmemektedir. Ancak organ üyelerinin ücretlerinin yasal sınırlar içinde yönetim kurulunca belirlenmesi yönünde genel kurulda karar alınması, yönetim kurulunun da ücret ve huzur hakkı almaktan yazılı bir şekilde kendi iradeleri ile vazgeçmesi ve bu durumun da yönetim kurulu kararlarına bağlanması halinde kişilerin geçmişe dönük ücret ve huzur hakkı talebinde bulunma hakkının kalmayacağı değerlendirilmektedir.
Oda Organlarında görevli olanlara ödenecek ücretlere esas oda üye sayısının değişmesi ücretlerin miktarını etkiler mi?
5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu’nun “Aylık ücretler ve huzur hakları” başlıklı 56 ncı maddesinde, oda üye sayısına bağlı olarak asgari ücretin katları şeklinde ücret ve huzur hakkı belirlenmiş ve bu ücretlerin brüt asgari ücret üzerinden net olarak ödenmesi kurala bağlanmıştır.
Örneğin üye sayısı 1501-3000 olan odalarda yönetim kurulu başkanlarına brüt asgari ücretin üç katı, yönetim kurulu başkan vekillerine söz konusu ücretin 2/4’ü, denetim kurulu üyelerine 1/4’ü aylık ücret; aylık ücret almayan yönetim kurulu üyelerine katıldıkları toplantı başına söz konusu ücretlerin 1/5’i huzur hakkı ödenmesi gerekmektedir.
Üye sayısı 3001 olması halinde Başkanın ücret miktarı asgari ücretin 4 katı olarak hesaplanacak ve diğerleri de buna uygun olarak belirlenecektir. Ancak oda genel kurulunda alınan kararla, Kanunda yazılı hadlerin yarısının ödenmesi yönünde irade belirtilmiş ise 3001 üyesi olan bir odanın asgari ücretin 4 katının yarısının ödenmesi gerekecektir.
Ücretlerin belirlenmesinde, genel kurula katılacaklar listesinde (hazirun listesi) bulunan oda üye sayısı dikkate alınmalıdır. Genel kurul sonrası oda üye sayısında meydana gelecek artış veya azalışlar ücret ve huzur hakkı miktarlarını değiştirmeyecektir.
Zira üye sayısı değişken olup her artış veya azalışta ücretlerin yeniden belirlenmesi genel kurulun toplanmasını gerektirecektir. Dolayısıyla olağan genel kurulda ücretler belirlendikten sonra oda üye sayısındaki değişmelerin, organ üyelerine ödenecek ücret ve huzur haklarının miktarlarında değişiklik yapılmasını gerektirmeyecektir.
