“Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketince Esnaf ve Sanatkarlara Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar” 17.01.2025 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmıştı. Kararın amacı Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi tarafından esnaf ve sanatkârlara Hazine faiz destekli kredi kullandırılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemek ve esnaf ve sanatkarların finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılamaktır.
Bu Karar, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde faaliyet gösteren Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi şubeleri tarafından kefalet olmaksızın doğrudan veya Türkiye Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Birlikleri Merkez Birliğine(TESKOMB) bağlı bölge birliklerine ortak olan Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri(ESKKK) kefaletiyle esnaf ve sanatkârlara kullandırılacak yatırım ve işletme kredilerini kapsamaktadır.
Bu çerçevede TESKOMB’a bağlı bölge birliklerine ortak olan ESKKK kefaletiyle veya kefaleti olmaksızın Bankaca veya KKTC’de faaliyet gösteren Banka şubelerince kullandırılacak kredilere %50 faiz indirim oranı, Kararda şartları belirlenen bazı esnaf ve sanatkarlar için de %60 faiz indirimi uygulanmaktadır.
Bu kez 15.02.2026 tarihli Resmi Gazetede “Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketince Esnaf Ve Sanatkârlara Hazine Faiz Destekli Yatırım Ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar” yayımlanmış ve esnaf ve sanatkara kullandırılacak kredi şartlarında yeni düzenlemelere gidilmiştir.
Kararın 1 inci maddesinde 16.01.2025 tarihli ve 9436 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan “Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketince Esnaf ve Sanatkârlara Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Kararın” 7 nci maddesinin beşinci fıkrası değiştirilmiş, aynı maddeye beşinci fıkradan sonra gelmek üzere yeni bir fıkra eklenmiştir.
Kararda geçen 7 nci maddenin 5 inci fıkrasının ilk hali;
“(5) Esnaf ve sanatkârların, kredi tahsisi sırasında en çok 15 gün öncesine kadar bir tarihte alınmış yazı ile belgelendirilecek şekilde, vergi dairelerine 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu ile sosyal güvenlik prim borcu bulunmaması, bu kapsamda borç bulunması halinde yeniden yapılandırılmış ve yapılandırmanın bozulmamış olması koşulu aranır.”
şeklindeydi. Yeni düzenleme sonrası 5 inci fıkra aşağıdaki gibi değiştirilmiştir.
“(5) Esnaf ve sanatkârların, kredi kullandırımı sırasında en çok 15 gün öncesine kadar bir tarihte alınmış yazı ile belgelendirilecek şekilde, vergi dairelerine 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu ile sosyal güvenlik prim borcu bulunmaması veya borcun yeniden yapılandırılmış/taksitlendirilmiş olması ve yapılandırmanın/taksitlendirmenin bozulmamış olması şartı aranır. Bu şartın sağlanamaması durumunda söz konusu borcun Hazine faiz desteği ile sağlanan kredinin azami %25’ine denk gelecek tutarı öncelikli olarak kişi adına Banka tarafından ilgili tahsil dairelerine hesaben yatırılır. Bu kapsamda Banka tarafından tahsil edilecek tutar kredi büyüklüğü fark etmeksizin her halükârda 1 yıl içerisinde toplam 300.000 TL’yi aşamaz. Hazine faiz destekli kredi ile karşılanacak borcun faizine ilişkin Hazinece sağlanacak indirim oranı %25’tir. Söz konusu borç ödemesini müteakip kredi esnaf ve sanatkâra kullandırılır. Borç ödemesine ilişkin kullandırım ve Hazine faiz desteği tutarları kullandırılan krediden bağımsız olarak Banka tarafından ayrıca kayıt altına alınır, hesaplanır ve takip edilir. Söz konusu borç ödemesi için kullandırılan kredi bu maddenin dördüncü fıkrasından istisnadır.”
Yapılan bu son değişiklikle, esnaf ve sanatkârların, kredi kullandırımı sırasında vergi ve SGK prim borçlarının bulunmaması gerektiği ancak bu şekilde herhangi bir borcu varsa borcun yeniden yapılandırılmış/taksitlendirilmiş olması ve yapılandırmanın/taksitlendirmenin bozulmamış olması şartı aranacağı belirtilmiştir.
Bu şartın sağlanamaması durumunda ise söz konusu borcun Hazine faiz desteği ile sağlanan kredinin azami %25’ine denk gelecek tutarı öncelikli olarak kişi adına Banka tarafından ilgili tahsil dairelerine hesaben yatırılacaktır. Dolayısıyla eğer bir esnafın SGK’ya 50.000 TL ana para ve 10.000 TL faiz olmak üzere 60.000 TL borcu varsa ve 250.000 TL’lik bir kredi kullanmak istemişse bu kredinin 60.000 TL’si kesilerek SGK’na ödenecek ve kalan kısmı da kullanıcıya verilecektir. Bir kullanıcıdan bir sene içinde 300.000 TL’den fazla kesinti yapılamayacaktır.
Dolayısıyla esnaf kredisi almak isteyenlerde vadesi geçmiş vergi ve SGK borcu normalde aransa da bu şartı sağlamayanlar için kredi tutarının en fazla %25’i kadar kısmı doğrudan kamu alacağına aktarılarak bunun üzerindeki kısmın esnafın kullanımına sunulması sağlanmaktadır. Aynı zamanda bu tutar için %25 oranında faiz desteği uygulanacaktır.
Örnekleyecek olursak, Mehmet Usta esnaf kredisi kullanmak istiyor.
-Çekmek istediği kredi: 800.000 TL
–Vergi borcu (gecikme faizi dâhil): 200.000 TL
Cumhurbaşkanı Kararına göre Kural;
–Kredi tutarının en fazla %25’i vergi/SGK borcuna aktarılabilir.
-Ayrıca bu şekilde kapatılan tutar yıllık 300.000 TL’yi geçemez.
–Bu borç kapatma kısmına %25 faiz indirimi uygulanır.
Hesapladığımızda ise; 800.000 TL’nin %25’i = 200.000 TL
Bu durumda:
-200.000 TL → Doğrudan vergi dairesine gider (borç kapanır).
-600.000 TL → Mehmet Usta’nın kullanımına geçer.
-Borca aktarılan 200.000 TL’lik kısım için %25 faiz indirimi uygulanır.
Başka bir örnek verecek olursak (sınır durumu),
Kredi: 2.000.000 TL
Vergi borcu: 600.000 TL
–%25 sınırı → 2.000.000 × %25 = 500.000 TL
–Ama yıllık üst sınır → 300.000 TL,
Bu durumda:
-En fazla 300.000 TL borca aktarılır.
-Kalan borç esnaf tarafından ayrıca ödenir.
-1.700.000 TL esnafın kullanımına geçer.
Sonuç olarak;
–Vergi veya SGK borcunun kendisine (ana para ya da gecikme faizi) bir indirim yapılmıyor.
-Kredi tutarının borca aktarılan kısmı için, kredinin faizine %25 oranında indirim (Hazine desteği) uygulanıyor. Yani indirim, Vergi borcuna değil Kredinin faizine uygulanacaktır.
Öte yandan yayımlanan son Kararla, 2025 yılı Ocak ayında çıkarılan ilk Kararın 7 nci maddesine aşağıda gösterilen 6 ncı fıkra eklenmiştir.
“(6) 6 ncı maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde yer alan mesleklerde faaliyet gösteren esnaf ve sanatkârlara kullandırılacak kredilerde 31/12/2026 tarihine kadar (bu tarih dâhil) beşinci fıkrada yer alan şartlar aranmaz.”
Bu değişikliğe göre de Kararın 6 ncı maddesinin 2 nci fıkrasının (a) bendinde yer alan, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinde belirtilen, geleneksel, kültürel, sanatsal değeri olan kaybolmaya yüz tutan meslek kollarında (el dokuma işleri, bakır işlemeciliği, çini ve çömlek yapımı, sedef kakma ve ahşap oyma işleri, kaşıkçılık, bastonculuk, semercilik, yazmacılık, yorgancılık, keçecilik, lüle ve oltu taşı işçiliği, çarıkçılık, yemenicilik, oyacılık ve bu işlere benzerlik gösterdikleri Ticaret Bakanlığınca kabul edilen) faaliyet gösteren ve “Esnaf Vergi Muafiyet Belgesi” sahibi esnaf ve sanatkârlar için, 31.12.2026 tarihine kadar vergi ve SGK borcu olmama şartı aranmayacaktır.
