5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununun, “Kayıt ücreti, aidat, katılma payı, düzenlenecek belge ve hizmet ücretleri” başlıklı 61’inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde:
“Odaların birlik ve üyesi oldukları federasyonlara, birlik ve federasyonların Konfederasyona, her yıl ödeyecekleri katılma payı, ödemeyi yapacak esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşunun bir önceki yıl gayri safi gelirlerinin % 3’üdür. Katılma payı hesaplamasında; bu Kanuna göre üst kuruluşlardan satın alınan evrakın maliyet bedeli ile bu Kanun dışındaki diğer kanuni düzenlemeler nedeniyle elde edilen gelirlerin maliyet bedelleri ve bunlar için yapılan giderler gayri safi gelirden mahsup edilir” düzenlemesi yer almaktadır.
Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşlarının Üst Kuruluşlarına Ödeyecekleri Kayıt Ücreti ve Katılma Payları İle Düzenledikleri ve Onayladıkları Belgeler İle Yaptıkları Hizmetler Karşılığında Alacakları Ücretler Hakkında Yönetmeliğinin “Katılma payı” başlıklı 6 ncı maddesinde de;
“(1) Katılma payı, ödemeyi yapacak esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşunun bir önceki yıl gayrisafi gelirlerinin yüzde üçüdür.
(2) Katılma payının hesaplanmasında; Kanuna göre üst kuruluşlardan satın alınan evrakın maliyet bedeli ile Kanun dışındaki diğer kanunî düzenlemeler nedeniyle elde edilen gelirlerin maliyet bedelleri ve bunlar için yapılan giderler gayri safi gelirden mahsup edilir.
(3) Katılma payı, nisan ve ekim aylarında iki eşit taksitte ödenir.
(4) Süresi içinde ödenmeyen katılma payları için alınacak gecikme zammı tutarı, katılma payının bir mislini geçemez.
(5) Süresi içinde ödenmeyen katılma payları için esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşları yönetim kurullarınca verilen kararlar ilam hükmünde olup icra dairelerince yerine getirilir.”
hükmüne yer verilmiştir. Öte yandan esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşları tarafından tahsil edilen her türlü gelir, tahsilatı yapan ilgili meslek kuruluşunun banka hesabına yatırılmaktadır.
5362 sayılı Kanunun 12 nci maddesinde oda denetim kurulunun görevleri arasında “d) Odanın yıllık aidatlarının üyelerden zamanında tahsil edilip edilmediğini kontrol etmek ve odanın işlem ve hesapları hakkında genel kurula rapor vermek.” sayılmış, aynı Kanunun 23, 31 ve 40 ıncı maddelerinde de sırasıyla Birlik, Federasyon ve Konfederasyon denetim kurulunun görev ve yetkileri arasında, Birlik, Federasyon ve Konfederasyon kayıt ücreti ve katılma paylarının üye oda, birlik ve federasyonlardan zamanında tahsil edilip edilmediğini kontrol etmek denetim kurullarının görevi olduğu belirtilmiştir.
Esnaf Ve Sanatkârlar Meslek KuruluşlarıMuhasebe Yönetmeliğinin “Raporlama süreleri” başlıklı 21 inci maddesinde de Bilanço ve gelir tablolarının hesap dönemini izleyen yılın şubat ayı sonuna kadar; odalar tarafından bağlı bulunulan birlik ve federasyonlara, birlik ve federasyonlar tarafından ise Konfederasyona gönderileceği düzenlenmiştir.
Yukarıda belirtildiği üzere Katılma paylarının, nisan ve ekim aylarında iki eşit taksitte ödenmesi gerekmekte olup süresi içinde ödenmeyen katılma payları için gecikme zammı tahsil edilecektir. Yine süresi içinde ödenmeyen katılma payları için esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşları yönetim kurullarınca verilen kararlar ilam hükmünde olup icra dairelerince yerine getirilecektir.
Bu çerçevede; 5362 sayılı Kanun uyarınca kamu kurumu niteliğinde olan oda ve üst kuruluşlarının mevzuata uygun şekilde hareket ederek, bilanço ve gelir ve gider hesap cetvelini şubat ayı sonuna kadar, genel kurul evrakını ise genel kurulu takip eden on gün içinde bağlı olduğu üst kuruluşa iletmesi ve kayıt ücreti ile katılma payı ödeme yükümlülüklerini zamanında yerine getirmeleri gerektiği, denetim kurulu üyelerinin bu hususa özellikle dikkate etmesi gerektiği aksi halde ilgili meslek kuruluşlarının denetim kurulu üyelerinin hukuki ve cezai sorumluluklarının ortaya çıkabileceği bilinmelidir.
