ESNAF VE SANATKARLARIMIZA İLİŞKİN SAYISAL VERİLER-2026

Ülkemiz genelinde 31.12.2025 tarihi itibariyle 2.977 esnaf ve sanatkârlar odası, her ilde bir, İstanbul ilinde ise iki adet olmak üzere 82 birlik, 13 federasyon ve bu örgütlerin bağlı olduğu Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu bulunmaktadır. Esnaf ve Sanatkâr Bilgi Sistemi (ESBİS) üzerinden elde edilen ve TESK’in sitesinde yayımlanan verilerine göre de 31.12.2025 tarihi itibariyle 2.267.851 esnaf ve sanatkâr bulunmaktadır. Ülkemiz genelinde esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olarak faaliyet gösteren esnaf ve sanatkâr sayısının nüfusumuza oranı %2,65’dir. Ticaret Bakanlığının Aralık 2025 Bültenine göre de esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olarak faaliyet gösteren kadın esnaf ve sanatkâr sayısı 433.459 (%19,23) iken erkek esnaf ve sanatkâr sayısı ise 1.820.174 (%80,77)’dir.

Durum aşağıda tablo halinde gösterilmiştir.

            Meslek kolları

            Yine Ticaret Bakanlığının Aralık 2025 Bültenine göre Türkiye genelinde esnaf ve sanatkârlar, 11 sektörde, 184 meslek kolunda faaliyet göstermekte olup bu meslek kolları arasından esnaf ve sanatkârın en fazla faaliyet gösterdiği meslek kolu “bakkallık, bayilik, büfecilik” (194.039 esnaf ve sanatkâr) olup bunu “kara yolu ile yük taşımacılığı” (188.525 esnaf ve sanatkâr) ile “lokantacılık” (139.024 esnaf ve sanatkâr) meslek kolları takip etmektedir.

Tescil ve Terkin Sayıları

            2019 ila 2025 yıllarında esnaf siciline yapılan tescil, terkin ve değişiklik(tadil) işlem sayılarına aşağıda yer verilmiştir. Sicil Terkin ve Meslek Terkin toplamı kapanan esnaf ve sanatkar işletmesi sayısını vermektedir.

2025 yılında meslekten ve sicilden terkin edilen(faaliyetine son veren) esnaf/işyeri sayısı önceki yıla göre çok değişiklik göstermeyerek 120.423 (893.561+26.862=) seviyesinde gerçekleşmiştir. 2024 yılına göre tescil işlemi yaptıran esnaf sayısı yüzde 12.4 artarak 323.480’e çıkmıştır.

            Esnafın Dış Ticaret Rakamları

Ticaret Bakanlığı Ticaret Araştırmaları ve Risk Değerlendirme Genel Müdürlüğünden alınan veriler göre de 2025 Aralık ayında esnaf ve sanatkârlarca yapılan ihracatın toplam yaklaşık tutarı 45,84 milyon dolar, buna karşılık yapılan ithalatın toplam yaklaşık tutarı ise 46,91 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. 2025 yılı genelinde esnaf ve sanatkârların ihracat tutarı 498,5 milyon dolar olmuştur. Esnaf ve sanatkârların 2025 Aralık ayında en çok ihracat yaptığı ülke Romanya olup sırasıyla diğerleri de aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

Sigortalı Esnaf ve Sanatkarlar (Bağ-Kurlu) verileri

Aşağıda vereceğimiz SGK verileri içinde sadece esnaf ve sanatkar olmayıp Kanunun 4/1-b maddesi kapsamına giren diğer bağımsız çalışanlarda yer almaktadır.

5510 sayılı Kanuna göre;

Köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan,

1) Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlar,

2)Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkar siciline kayıtlı olanlar,

3) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları,

4) Tarımsal faaliyette bulunanlar,

5510 sayılı Kanunun 4/1(b) bendi kapsamında, sigortalı sayılmaktadırlar.

Kanun 4/1-b kapsamında olanları, muhtarlar, gelir vergisi mükellefi olanlar (esnaf ve tacir), vergiden muaf olan esnaflar, AŞ YK üyesi olan ortakları ve belli koşullarda diğer şirket ortakları ve tarımsal faaliyette bulunanlar olarak sınıflandırmıştır.

2024 yılı itibariyle aktif sigortalı sayısı (4/1-b) 3.066.874’dür.

Gelir ve aylık alanlar ise 2.910.922’dir.

Bakmakla yükümlü olunan kişi sayısı 9.740.379 olarak belirtilmiştir.

Dolayısıyla 4/1-b olarak sosyal güvenlik kapsamında 15.718.175 kişi bulunmaktadır. Bunların 2.910.922 kişisi gelir ve aylık almaktadır.

Toplam aktif sigortalı (4/1-b) olan 3.066.874 kişinin;

-2.489.540 kişisi tarım hariç zorunlu sigortalı,

-427.208 kişisi tarım zorunlu sigortalısı,

-24.141 kişi ise muhtarlık görevinden dolayı sigortalı sayılmaktadır.

125.895 kişi ise isteğe bağlı sigortalıdır.

2024 SGK verilerine göre 3.066.874 sigortalının 3.056.387 sinin günlük kazançları asgari günlük kazanç limiti olan 666,75 TL olarak gösterilmiştir.

Esnaf ve Sanatkarlarca Kullanılan Düşük Faizli Krediler

Ticaret Bakanlığının 22.05.2025 tarihli basın açıklamasında, Nisan 2025 sonu itibariyle esnaf ve sanatkârlara kullandırılan Hazine destekli, faiz indirimli kredilerin toplam tutarının 615,4 milyar lira seviyesine ulaştığı belirtilmiştir.

Açıklamanın devamında esnaf ve sanatkarlara;

-2023’te 441.151 krediyle 164 milyar lira,

– 2024’te 232.192 krediyle 114,8 milyar lira.

– 2025’in ilk dört ayında ise 86.416 krediyle 51,5 milyar lira,

finansman sağlandığı ifade edilmiştir. Aynı tarih itibarıyla toplam kredi bakiyesi 261,5 milyar lira, kredili esnaf ve sanatkâr sayısı ise 791.047 olmuştur. Aşağıdaki tabloda 2025 Aralık ayı sonu itibariyle kredi bakiyesinin sektörel dağılımı gösterilmektedir.(Esnaf ve sanatkar Bülteni 2025)

Ticaret Bakanlığı olarak, girişimcilik ruhunu desteklemek için sıfır faizli özel programları yürürlüğe sokulmuş ve bu kapsamda;

– KOSGEB tarafından sağlanan hibe ve faizsiz kredi desteğinden yararlananlar hariç olmak üzere; KOSGEB Uygulamalı Girişimcilik Eğitimini bitiren, kredi başvuru tarihi itibarıyla 35 yaşını tamamlamamış olan genç girişimciler için Genç Girişimci Kredisi kapsamında 768 esnafımıza 145,5 milyon TL,

– 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında, kredi başvuru tarihi itibariyle en az 1 yıllık ustalık belgesine sahip olan ve ustalık belgesiyle ilgili meslek kolunda, son 1 yıl içinde kendi adına işletme kurduğunu belgeleyen girişimci esnaf ve sanatkârlara Usta Girişimci Kredisi kapsamında 255 esnafımıza 18,9 milyon TL,

– 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinde belirtilen, geleneksel, kültürel, sanatsal değeri olan kaybolmaya yüz tutan meslek kollarında (el dokuma işleri, bakır işletmeciliği, çini ve çömlek yapımı, sedef kakma ve ahşap oyma işleri, kaşıkçılık, bastonculuk, semercilik, yazmacılık, yorgancılık, keçecilik, lüle ve oltu taşı işçiliği, çarıkçılık, yemenicilik, oyacılık ve bu işlere benzerlik gösterdikleri Maliye Bakanlığı’nca kabul edilen) faaliyet gösteren ve “Esnaf Vergi Muafiyet Belgesi” sahibi esnaf ve sanatkarlara Kaybolmaya Yüz Tutan Meslek Kredisi kapsamında 270 esnafımıza 17,3 milyon TL,

Tutarında faizsiz finansman sağlanmıştır. Ayrıca 13.829 esnaf, işyeri veya taşıt edinme amaçlı yatırım kredilerinden faydalanırken; bu kalemdeki kredi kullandırım tutarı toplamı 8,9 milyar lirayı aşmıştır.

2025 yılı Ocak-Aralık dönemi içerisinde ülkemiz genelinde toplam 257.709 adet olmak üzere toplam 175,8 milyar lira tutarında (%50 ve %100 faiz indirimli) kredi kullandırımı yapılmış durumdadır. 2025 yılı Aralık ayı sonu itibariyle en çok kredi kullandırılan 5 İl aşağıda gösterilmiştir.