Evet vardır. Bunlar aynı şey değildir. Birçok web sitesinde esnaf ve sanatkarlar veya gerçek kişi tacirler tarafından kurulan işletmeler Şahıs Şirketi olarak anlatılmaktadır. Oysa T.Ticaret Kanunu tanımlarına göre işletme ve şirket çok farklı kavramlardır.
Türk Ticaret Kanunu’nun 124 üncü maddesinde Ticaret şirketleri; kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerden ibaret olduğu belirtilmiştir. Bu Kanuna göre, kollektif ile komandit şirket şahıs; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket sermaye şirketi sayılmaktadır.
Ticaret şirketleri tüzel kişiliğe sahip tacir konumunda olup şahıs şirketleri de dahil ticaret siciline tescil edilmekle tüzel kişilik kazanmaktadırlar. Kanun, ticari işletme üzerinden de tacirleri, “gerçek kişi tacir” ve “tüzel kişi tacir” olarak ayırmıştır.
T.Ticaret Kanununun 11 inci maddesinde “ticari işletme”;
“(1) Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir.”
şeklinde tanımlanmış ve ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınırın, Cumhurbaşkanı kararıyla belirleneceği belirtilmiştir.
Kanun 16 ncı maddesinde tüzel kişi tacirleri “Ticaret şirketleriyle, amacına varmak için ticari bir işletme işleten vakıflar, dernekler ve kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri tarafından kurulan kurum ve kuruluşlar da tacir sayılırlar” şeklinde tanımlamıştır. Anlaşılacağı üzere şahıs şirketi sayılan kollektif ve komandit şirketler dahil bütün ticaret şirketleri tacir sıfatına sahiptir ve esnaf ve sanatkar olması mümkün değildir.
T. Ticaret Kanununda gerçek kişi tacirler, “Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir.” şeklinde tanımlamıştır.
Dolayısıyla gerçek kişi tacirin bir ticari işletmeyi işletmesi gerekmektedir. Ticari işletme ise ifade edildiği üzere esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir. Dolayısıyla gerçek kişi tacir ile esnaf ve sanatkar aynı anlama gelen kavramlar değildir. Diğer bir ifadeyle esnaf ve sanatkarlar gerçek kişi tacir değildir. (https://www.esnafvesanatkar.com/esnaf-kurye-sahis-sirketi-kurmak-zorunda-mi/)
T. Ticaret Kanununun 15 inci maddesinde esnaf faaliyeti;
“(1) İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır.(…)”
şeklinde tanımlanmıştır.
5362 sayılı Kanunda da “Esnaf ve sanatkâr” ister gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimselerdir.
Esnaf ve sanatkarın basit usulde vergiye tabi olması gerekmektedir. Ticaret şirketlerinin “basit usulde vergilendirmeye” tabi olması mümkün değildir.
Zira VUK’un 176 ncı maddesinde tüccarlar defter tutma bakımında birinci ve ikinci sınıf tüccarlar olarak ikiye ayrılmıştır. Anılan Kanunun 177 nci maddesinde sayılanlar ve diğer koşullar yanında “her türlü ticaret şirketleri” birinci sınıf tüccar sayılarak “bilanço esasına göre” defter tutacakları belirtilmiştir.
Bu itibarla bilanço esasına göre defter tutanların (ticaret şirketleri) esnaf olması ve esnaf siciline tescili mümkün değildir.
Öte yandan şahıs şirketi ile gerçek kişi işletme de aynı anlama gelmemektedir. Şahıs şirketi denildiğinde T.Ticaret Kanunundaki kollektif ve komantid şirket akla gelmelidir. Bunlar tüzel kişiliğe sahip tacir konumunda olup ticaret siciline tescil edilmekle tüzel kişilik kazanmaktadırlar. Ticaret siciline kaydı yapılan kişiler değil “işletme” dir.
Gerçek kişi işletmesi kuranlar, esnaf tanımına giriyorlarsa (basit usul veya işletme defteri) 30 gün içinde Esnaf ve Sanatkarlar Odası’na kayıt olmak zorundadır. Ancak, bilanço usulüne göre defter tutanlar veya sanayici/deniz taciri vasfı taşıyanlar esnaf odası yerine Ticaret Odası’na kayıt yaptırmalıdır. Ticaret Odasına kayıt sırasında verilecek Dilekçede; işletmenin unvanı, sermayesi, işletmenin açılış tarihi ve bu tarihteki gerçek faaliyetinin konusu, NACE kodu bilgileri yanında (Ticaret Sicili Yönetmeliği m. 24), işletmede bilanço esasına göre defter tutulduğu ve tutulan defterin bilgilerini de ihtiva etmelidir.
Kuaför, berber kıraathane işletmeciliği, pazarcılık, bakkal vs. gibi konular esnaf meslek kollarına dahil olduğundan bu konularda kurulan gerçek kişi işletmeler (şahıs işletmeleri) ticaret siciline tescil ve ticaret odasına kaydı yapılamamaktadır. Yine bilanço usulüne göre defter tutmayan gerçek kişi ticari işletmelerin ticaret siciline kayıt işlemi yapılmamaktadır.
Esnaf ve sanatkar ile tacir ve sanayici arasındaki ayrım, mülga T.Ticaret Kanunu’nun 1463 üncü maddesi gereği çıkarılan 18.06.2007 tarih, 2007/12362 sayılı Bakanlar Kurulunun “Esnaf ve Sanatkar İle Tacir ve Sanayicinin Ayrımına İlişkin Kararı”nda ortaya konulmuştur. Söz konusu kararda aynen;
“5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu’nun 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 63’üncü maddesi ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 12’nci ve 17’nci maddelerinin uygulaması bakımından;
a) Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunun tespit edeceği ve Resmî Gazete’de yayımlanacak esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup;
-Ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedeni çalışmasına dayandıran ve,
-Kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan,
-Basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunanlardan 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 177 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) ve (3) numaralı bentlerinde yer alan nakdi limitlerin yarısını, (2) numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmayanların, esnaf ve sanatkar sayılmaları ile esnaf ve sanatkâr siciline ve dolayısıyla esnaf ve sanatkarlar odalarına kaydedilmeleri,
yönünde karar verilmiştir. Dolayısıyla bu kararda belirlenen koşulları taşıyan kişilerin esnaf ve sanatkarlar odalarına kayıt edilmesi gerekmektedir.
Kayıt Sırasında Ustalık Belgesi Talep Edilmiyor
Yeri gelmişken bir yanlışı düzeltmek isteriz. Bir çok internet sitesinde esnaf siciline ve esnaf odalarına kayıt sırasında ustalık belgesi talep edileceği yazılmakla birlikte 5362 sayılı Kanunun 68 inci maddesine göre Sicil ve oda tarafından, esnaf ve sanatkârlardan kayıt sırasında 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda öngörülen ustalık belgesi veya muadili belgeler istenmeyeceği açıkça belirtilmiştir.
Bununla birlikte, işyerlerinin ve işletmelerin açılmaları ve faaliyete başlamaları, 3572 sayılı Kanunda belirlenen mercilerin iznine tabi tutulmuştur. Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyerlerinin ve işletmelerin açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı hususu Kanun hükmüdür. 3308 sayılı Kanunda, kanun kapsamına alınan mesleklerde faaliyet göstereceklerden, yetkili idarelerce ilgili meslek dalı için ustalık belgesinin aranmasını ve bu işyerlerinde alanında mesleki eğitim almış olanların istihdam edilmelerini zorunlu kılması karşısında; Türk Ticaret Kanununa göre kurulmuş ticari işletme niteliğinde olmakla birlikte, 3308 sayılı Kanun kapsamına dahil edilmiş konularda iştigal etmek isteyen işletmelerin açılmaları ve faaliyete başlamaları aşamalarında, bu Kanunla verilen görev çerçevesinde yetkili idareler tarafından, bu işletmelerde alanında mesleki eğitim almış olanların istihdam edilmelerinin ve bunlar için ustalık belgesinin bulundurulması şartlarının aranması gerekmektedir.
Esnaf Sicil Müdürlüğüne Kayıt için Gerekli Hususlar ( 2026 )
1- Nufüs Cüzdan Fotokopisi (TC Kimlik Numarası)
2- 1 Adet Vesikalık Fotoğraf
3- Vergi Levhası Fotokopisi
4-Ticari Taşıt Kayıtlarında Ruhsat Fotokopisi (Aracı satın alan kişiye ait)
5- İş Yeri Adres Kodu
6- Vergiden muaf, Engelli, Gazi, Şehit ve Gazi Dul ve Yetimlerin Olduğuna Dair Belge Getirmesi,(daha düşük aidat ödemek için)
7- Vekâletname Aslı ve Fotokopisi (Şahıs Kaydını Kendisi Yaptırmayacaksa Kaydı Yaptıracak Olan Kişinin Vekâletnamesinin Olması ve vekaleten temsil eden kişinin kimlik fotokopisi Gerekmektedir.)
8- Kayıt Masrafı Toplam: 7.676,95.-TL
| Yeni Kayıt | Tutar |
| Evrak Bedeli | 331.00 TL |
| Esnaf Sicil Gazete İlan Bedeli | 615.00 TL |
| Maliye Harç Pulu | 3180.95 TL |
| Oda Kayıt Ücreti | 3550.00 TL |
| TOPLAM | 7676.95 TL |
