27 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 11648 sayılı “Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketince Esnaf ve Sanatkârlara Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar”la (Cumhurbaşkanı Kararı), Halkbank aracılığıyla esnaf ve sanatkârlara kullandırılan Hazine faiz destekli kredilerde önemli değişikliğe gidilmiştir.
Kararın 1 inci maddesiyle 16.01.2025 tarihli ve 9436 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı İle yürürlüğe konulan Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketince Esnaf ve Sanatkârlara Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Kararın 7 nci maddesinin beşinci fıkrası ve aynı maddenin altıncı fıkrasında yer alan “31/12/2026” ibaresi “31/12/2027” şeklinde değiştirilmiştir.
Yeni düzenlemeye göre 9436 sayılı Kararın 7/5 maddesi aşağıdaki gibi değiştirilmiştir.
“(5) Esnaf ve sanatkârların, kredi kullandırımı sırasında en çok 15 gün öncesine kadar bir tarihte alınmış yazı ile belgelendirilecek şekilde, vergi dairelerine 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu ile sosyal güvenlik prim borcu bulunmaması veya borcun yeniden yapılandırılmış/taksitlendirilmiş olması ve yapılandırmanın/taksitlendirmenin bozulmamış olması şartı aranır.
Bu şartın sağlanamaması durumunda aşağıdaki bentlerden birinin uygulanması halinde kredi kullandırımı yapılabilir.
a) Söz konusu borcun Hazine faiz desteği ile sağlanan kredinin azami %25’ine denk gelecek tutarı öncelikli olarak kişi adına Banka tarafından ilgili tahsil dairelerine hesaben yatırılır. Bu kapsamda Banka tarafından tahsil edilecek tutar kredi büyüklüğü fark etmeksizin her halükarda 1 yıl içerisinde toplam 300.000 TL’yi aşamaz. Hazine faiz destekli kredi ile karşılanacak borcun faizine ilişkin Hazinece sağlanacak indirim oranı %25’tir. Söz konusu borç ödemesini müteakip kredi esnaf ve sanatkâra kullandırılır. Borç ödemesine ilişkin kullandırım ve Hazine faiz desteği tutarları kullandırılan krediden bağımsız olarak Banka tarafından ayrıca kayıt altına alınır, hesaplanır ve takip edilir. Söz konusu borç ödemesi için kullandırılan kredi bu maddenin dördüncü fıkrasından istisnadır.
b) Bu kapsamda kullandırılacak kredilerde 6 ncı maddenin birinci fıkrasında belirtilen %50 faiz indirim oranı %40, ikinci fıkrasının (b) ve (c) bendi kapsamına giren esnaf ve sanatkârlar için uygulanan %100 faiz indirim oranı %80, üçüncü fıkrasında belirtilen %60 faiz indirim oranı %48 olarak uygulanır.”
Bu düzenlemeyle, Türkiye’de esnaf ve sanatkârların en önemli can suyu mekanizmalarından biri olan Türkiye Halk Bankası (Halkbank) kaynaklı Hazine faiz destekli krediler, 27 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla yeni bir döneme girmiştir. Yeni düzenleme, bir yandan faiz indirim oranlarını düşürerek kamu üzerindeki yükü azaltmayı amaçlarken, diğer yandan vergi/SGK borcu olan esnafa “krediden mahsup yöntemiyle” borç temizleme finansmanı sunarak ciddi bir esneklik getirmiştir. Bu düzenleme, sıkı para politikası ve mali disiplin sürecinde esnafın finansmana erişim şartlarını ve kamunun sübvansiyon stratejisini yeniden şekillendirmiştir.
1-Eski ve Yeni Kararın Karşılaştırması
| Analiz Kriteri | İlk Karar (9436 Sayılı) | Son Karar (11648 Sayılı) |
| Vergi ve SGK Borcu şartı | Vadesi geçmiş borcu veya bozulmuş yapılandırması olan esnaf kredi kullanamıyordu. | Borcu olanlara krediden otomatik mahsup ile borç ödeme ve kalanı kullanma hakkı getirildi. |
| Standart Faiz İndirim Oranı | Hazine tarafından esnafa %50 faiz sübvansiyonu sağlanıyordu. | Sübvansiyon oranı %40’a düşürüldü (Esnafın faiz yükü arttı). |
| Özel Gruplar Faiz İndirimi | Belirli esnaf gruplarında %100 tam faiz indirimi uygulanıyordu. | %100 faiz muafiyeti %80 indirim oranına çekildi. |
| Diğer Gruplar Faiz İndirimi | Diğer nitelikli kredilerde %60 faiz indirimi mevcuttu. | İndirim oranı %48 seviyesine revize edildi. |
| Geleneksel Meslekler Muafiyeti | Kaybolmaya yüz tutmuş meslekler için borç şartı aranmama süresi 31 Aralık 2026’da bitiyordu. | Muafiyet süresi tam bir yıl uzatılarak 31 Aralık 2027 yapıldı |
2-Yeni Kararla Getirilen Temel Yenilikler ve Mekanizmalar
A. Borçlu Esnafa “Krediden Mahsup” imkanı
Eski sistemde vergi dairesine veya SGK’ya vadesi geçmiş borcu olan esnafın kredi talebi anında reddediliyordu. Yeni kararla getirilen “Alternatif Borç Tasfiye Mekanizması” şu şekilde çalışmaktadır:
-Kredi tutarının azami %25’ine kadar olan kısmı, esnafın eline geçmeden Halkbank tarafından doğrudan ilgili tahsil dairesine (Vergi dairesi/SGK) hesaben yatırılacaktır.
-Bu borç kapatma işlemi için yıllık bazda 300.000 TL üst sınır belirlenmiştir.
-Doğrudan borca giden bu özel kısım için Hazine, faiz indirim oranını %25 olarak uygulayacaktır. Borç temizlendikten sonra kalan kredi tutarı esnafa işletme/yatırım sermayesi olarak devredilecektir.
B. Kamu Sübvansiyonlarında Daralma (Faiz İndirimlerinin Düşürülmesi)
Maliye politikasındaki sıkılaşma adımlarına paralel olarak, Hazine’nin esnaf kredilerine uyguladığı faiz destek oranları 10 ila 20 puan arasında düşürülmüştür. Standart esnaf kredisindeki %50’lik desteğin %40’a indirilmesi, esnafın bankaya ödeyeceği net faiz oranının yükseleceği anlamına gelmektedir. Böylece Devletin, doğrudan nakit hibe veya tam muafiyet yerine esnafı maliyet paylaşımına ortak ettiği söylenebilecektir.
C. Kültürel ve Geleneksel Mesleklere Koruma Kalkanı
El dokuma, bakır işlemeciliği, çini-çömlek yapımı, sedef kakma, ahşap oyma ve yorgancılık gibi kaybolmaya yüz tutmuş geleneksel meslek kollarını koruma vizyonu güçlendirilmiştir. Bu meslekleri icra eden esnaflardan, kredi kullanımı sırasında vergi ve SGK borcu olmaması şartı 31 Aralık 2027 tarihine kadar aranmayacaktır.
Sonuç ve Değerlendirme
11648 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, “kamu alacaklarının tahsili” ile “esnafın finansal devamlılığı” arasında kurulmuş hibrit bir köprüdür. Hazine, doğrudan kredi faiz indirim oranlarını düşürerek kendi bütçe yükünü hafifletirken; piyasada tıkanıklık yaratmamak adına borçlu esnafın borcunu krediyle finanse edip tahsil etmesini sağlamıştır. Bu durum, makroekonomik düzeyde piyasadaki vergi ve prim borcu stoklarını eritirken, esnafın tamamen sistem dışına itilmesini engellemeyi amaçlayan stratejik bir orta yol bulma adımıdır.
