27.08.2025 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelik değişikliğiyle, lisanslı depo işletmelerinde, işlemlerin usulüne uygun yapılıp yapılmadığını zamanında tespit edilerek olası yanlışların önüne geçilmesi ve sisteme olan güveni arttırmak adına kamunun denetimi yanında bu alana özel bir denetim sistemi getirilmiştir. Esasen getirilen düzenleme 5300 sayılı Kanunun “Denetim” başlıklı 29 uncu maddesinde “Bakanlık, denetim kuruluşlarının nitelik, çalışma usûl ve esaslarını bir yönetmelikle belirler.” şeklinde yer alan hükmün uygulamaya geçirilmesinden ibarettir.
Düzenlemeylelisanslı depo işletmeleri ve yetkili sınıflandırıcılar nezdinde 5300 Kanun ve Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Yönetmeliği (Yönetmelik) kapsamındaki denetim ve incelemeleri yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilen Denetim Kuruluşu oluşturulmasının önü açılmıştır.
Sistemin sağlıklı işlemesi için Bakanlık personelinin denetimine bağlanan yerinde tespit işlemleri, ürünlerin miktarlarının tespitine yönelik kurulacak ve Bakanlıkça kriterleri belirlenecek Seviye Ölçüm Sistemiyle sağlanması amaçlanmış ve ayrıca yapılan işlemlerin entegresini sağmak için de Bilgi Sistemi kurulması öngörülmüştür.
Lisanslı Depo İşletmelerinde Bilgi ve Seviye Ölçüm Sistemleri
Lisanslı depoculuk faaliyetlerine ilişkin iş ve işlemlerin elektronik ortamda sürdürülmesi ile lisanslı depo işletmeleri nezdinde muhafaza edilen ürünlerin ve yetkili sınıflandırıcılar tarafından yapılan analiz ve sınıflandırma işlemlerinin takip ve kontrolünün sağlanması amacıyla Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve ikincil mevzuat kapsamında kişisel verilerin korunmasına yönelik her türlü teknik ve idari tedbir alınması kaydıyla Lisanslı Depo Bilgi Sistemi oluşturulması öngörülmüştür. Bu sistem, elektronik ürün senetleri ile elektronik ürün senetlerine dayalı vadeli işlem sözleşmelerinin işlem gördüğü Türkiye Ürün İhtisas Borsası tarafından oluşturulacaktır. Bilgi Sisteminin oluşturulması, kurulumu ve işletimine ilişkin giderler ile Sisteme ilişkin lisans bedelleri, ücretler ve diğer giderler lisanslı depo işletmeleri tarafından karşılanmak üzere Borsaca tahsil edilecektir.
Bilgi Sistemi, ihtiyaç duyulan diğer bilgi sistemlerine entegre edilecek ve gerekli görülen hallerde Bakanlıktan izin alınmak kaydıyla Fon, Borsa, Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü ve denetim kuruluşunun erişimine açılacaktır.
Öte yandan lisanslı depolarda, depolanan hububat, baklagiller ve yağlı tohumlar ile Bakanlıkça belirlenen diğer ürünlerin miktarlarının tespitine yönelik ve kriterleri Bakanlıkça belirlenecek olan Seviye ölçüm sistemi kurulacaktır.
Seviye ölçüm sistemine ilişkin kriterlerin Bakanlıkça belirlendiği tarihten itibaren altı ay içinde lisanslı depo işletmeleri tarafından seviye ölçüm sisteminin kurulumu yapılacaktır. Bakanlık bu süreyi altı aya kadar uzatmaya yetkilidir.
Yönetmelikte yapılan düzenlemeyle, Bakanlık tarafından lisanslı depolara faaliyet izni verilmesi aşamasında;
– Bilgi Sisteminin kurulmuş ve çalışır halde olması,
– Seviye ölçüm sisteminin kurulu ve çalışır vaziyette olması,
– Depolardaki ürün hareketlerine ilişkin iz kayıtlarının geriye dönük olarak üç yıl süre ile tutulabilmesine ve raporlanabilmesine yönelik bilgi işlem altyapısının bulunması,
şartlarının yerine getirilmesi gerekecektir.
Yine Lisans Başvurusu İnceleme Komisyonu da diğer kriterler yanında;
– Bilgi Sisteminin çalışıp çalışmadığı ile bilgi işlem altyapısına ilişkin diğer hususlar ve sertifikaların temin edilip edilmediğini,
– Seviye ölçüm sisteminin çalışıp çalışmadığını,
– Günlük ürün giriş ve çıkış kapasitesine ilişkin belgeleri,
inceleyecek ve inceleme sonucunu gerekçeleriyle birlikte bir rapora bağlayarak Bakanlığa sunacaktır.
Lisanslı Depolar İçin Yeni Bir Denetim Kuruluşu
27.08.2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliğiyle, Lisanslı depo işletmeleri ve yetkili sınıflandırıcılar nezdinde 5300 sayılı Kanun ve buna ilişkin Yönetmelik kapsamındaki denetim ve incelemeleri yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilen denetim kuruluşu (Şirket) kurulması öngörülmüştür.
Yeni düzenlemede, denetim kuruluşunun;
– Sermayesinin en az yüzde 50’sinin kamu kurumu ve/veya kamu kurumu niteliğinde meslek üst kuruluşu ortaklığında olmak ve,
– Yönetim kurulunda ise Bakanlıktan ve Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğünden birer, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinden üç temsilci yer almak,
zorunda olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla Yönetmeliğe eklenen 46/A maddesinde “sermaye”den bahsedilmesi karşısında denetim kuruluşunun Şirket olarak kurulmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır.
Denetim kuruluşunun yönetim kurulu üyeleri, yöneticileri, çalışanları ve lisanslı depo denetçileri 5300 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasındaki “Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazla süreyle ya da devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık veya vergi kaçakçılığı suçlarından hapis cezasına mahkûm olanlar lisanslı depo işletemezler, bunlara ortak olamazlar, yönetici ve denetçi görevlerinde bulunamazlar. Yukarıdaki fıkra kapsamında hüküm giymemekle birlikte kendi isteği ve iradesi dışında depoculuk lisansı iptal edilenler de üç yıl süreyle lisanslı depo işletemezler, bunlara ortak olamazlar, yönetici ve denetçi görevlerinde bulunamazlar.” şeklindeki hükme tabidir.
Dolayısıyla maddede düzenlenen suçlardan ceza almış kişiler denetim kuruluşuna ortak olamayacak, yönetici ve denetçi görevlerinde bulunamayacak ve personel olarak da görev alamayacaktır.
Denetim kuruluşu, her takvim yılı içinde en az bir defa olmak üzere risk esasına göre belirleyeceği bir program dâhilinde lisanslı depo işletmelerinin depo ve tesislerini rutin olarak denetleyecek, ayrıca Bakanlık, ihtiyaç halinde denetim kuruluşunu denetim yapmak üzere ilgili lisanslı depo işletmesinde görevlendirebilecektir.
Öte yandan Denetim kuruluşunun faaliyetlerine ilişkin strateji ve politika oluşturmak için tavsiye niteliğinde kararlar almak üzere Bakanlık temsilcilerinin de yer aldığı bir İzleme ve Danışma Kurulu oluşturulacaktır.
Denetim kuruluşunun görev ve yetkileri
Denetim kuruluşu;
– Bakanlıkça talep edilmesi halinde, lisanslı depo işletmeleri nezdinde faaliyet izni, şube faaliyet izni, kapasite artırımı, lisans yenileme incelemelerini yapmakla,
– Lisanslı depolarda bulunan ürünlerin fiziksel ölçümlerini Bakanlıkça belirlenen aralıklarla yapmak suretiyle fiziksel ürün miktarları ile elektronik kayıt kuruluşu nezdinde kayden izlenen kayıtların uyuşup uyuşmadığını kontrol etmekle,
– Lisanslı depoya teslim edilen ve depodan teslim alınan ürünler için yapılan analizlerin doğruluğunu ve lisanslı depo işletmesi tarafından ürünün muhafaza şartlarının korunup korunmadığını kontrol etmekle,
– Tesiste bulunan alet ve ekipmanların kalibrasyonlarının yapılıp yapılmadığını kontrol etmekle,
– Lisanslı depo işletmesinin iş ve işlemlerine yönelik Bilgi Sistemi üzerinden gerekli incelemeleri yapmakla,
– Lisanslı depolarda bulunan ürün miktarının takip edilmesini sağlayan seviye ölçüm sistemi kayıtlarını incelemekle,
– Bakanlıkça gerekli görülen diğer inceleme ve denetimleri yapmakla,
görevli ve yetkilidir.
Denetim kuruluşu tarafından Yönetmelik kapsamında yürütülen inceleme ve denetim faaliyetlerine ilişkin olarak her yıl mart ayı sonuna kadar Bakanlığa faaliyet raporu sunulacaktır.
Denetim kuruluşunun yükümlülükleri
Denetim kuruluşu,
-Faaliyetlerini etkin, sürekli ve mevzuata uygun şekilde yürütebilmek amacıyla, gerekli organizasyon yapısını kurmak, ilgili birimleri oluşturmak, yeterli sayıda personel istihdam etmek ve denetim faaliyetleri için yeterli sayıda depo denetçisi görevlendirmekle sorumludur.
-Yapılan inceleme ve denetimler sonucunda düzenlenen raporları, aciliyet gerektiren durumlarda aynı gün, bunun dışında üç iş günü içinde Bakanlığa iletilecektir.
-Yaptığı inceleme ve denetimler sonucunda hazırlanan raporları 5 yıl süre ile saklamak zorundadır.
-Kanunda ve ilgili diğer mevzuatta öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi dolayısıyla meydana gelecek zararları karşılamakla yükümlüdür.
-Bakanlıkça belirlenen ücret tarifesine uygun davranmak zorundadır.
-Gerçekleştirdiği denetimlerde denetimin temel ilkeleri olan dürüstlük, tarafsızlık, bağımsızlık, mesleki yeterlilik, özen, sır saklama ve diğer etik ilkelere uymakla sorumludur.
– Kanun ve ilgili diğer mevzuatta yer alan yükümlülüklere uygun hareket etmekle yükümlüdür.
Denetim kuruluşu ve lisanslı depo denetçilerine yönelik idari yaptırımlar ve işlemler
Denetim kuruluşu, kendisinin ve denetimle görevlendirdiği lisanslı depo denetçisinin Kanun, ilgili diğer mevzuat ve sözleşmelerden doğan yükümlülüklerini ihlal ettiği takdirde lisanslı depo işletmesine ve mudilere verdiği zarardan sorumludur.
Denetim kuruluşuna ve kuruluşça denetimle görevlendirilen lisanslı depo denetçisine fiilin önem ve mahiyetine göre;
a) Uyarı (Denetim kuruluşu ve lisanslı depo denetçisine uyarıyı gerektirecek hususların verilen süre içinde giderilmesinin Bakanlık tarafından yazılı olarak bildirilmesidir.)
b) Yetkinin askıya alınması (Denetim kuruluşuna verilen yetkinin veya lisanslı depo denetçisinin bu Yönetmelik kapsamında kullanabileceği denetim yetkisinin azami iki yıl süre ile kısmen veya tamamen askıya alınmasıdır.)
c) Yetkinin iptal edilmesi (Denetim kuruluşuna verilen yetkinin veya lisanslı depo denetçisinin bu Yönetmelik kapsamında kullanabileceği denetim yetkisinin süresiz olarak iptal edilmesidir.)
şeklindeki idari yaptırımlar ve işlemler uygulanabilecektir.
Lisanslı depolar fabrika kurabilecek
Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Yönetmeliğinde yapılan önemli başka bir değişiklik ise bu alandaki işletmelerin depoculuk dışında da faaliyet gösterebilmesine izin verilmesi olmuştur.
Buna göre, ilgili mevzuatına uygun olmak, şirket esas sözleşmesinde gösterilmek ve Bakanlıktan izin alınmak kaydıyla, lisanslı depo işletmesi;
– Lisanslı depoculuğa konu elektronik ürün senetlerine dayalı ürünleri belirlenen limitler içinde alıp satabilecek veya,
-Depolanmaya uygun nitelikteki temel ve işlenmiş tarım ürünlerine dayalı ya da ilişkili ticaret, antrepoculuk, taşıma ve nakliyecilik yapabilecek,
-Yurt içinde ve dışında sanayi tesisi, fabrika, imalathane, depo, satış mağazası ve şubeler kurabilecek, açabilecek, kiralayabilecek ve işletebilecek,
-İşleme, kurutma, ayıklama ve benzeri diğer konularda faaliyet gösterebilecek ve bu konularda faaliyet gösteren şirketler ile borsaya ortak olabilecektir.
