Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü tarafından 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’na aykırı biçimde izinsiz çalıştığı tespit edilen ve sınır dışı edilmek üzere il göç idaresi müdürlüğüne bildirilen yabancılar ile varsa bu kişilerin eş ve çocuklarının konaklama giderleri, ülkelerine dönüşleri için gerekli masrafları ve ihtiyaç hâlinde sağlık harcamalarının Göç İdaresi Başkanlığı bütçesinden karşılanması durumunda, söz konusu tutarların işveren veya işveren vekilinden tahsil edilmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca müştereken hazırlanan “İzinsiz Çalıştığı İçin Haklarında Sınır Dışı Etme Kararı Alınan Yabancıların Çeşitli Masraflarının İşverenlerinden Tahsili Hakkında Yönetmelik”23.07.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış ve anılan Yönetmelik 6 aylık geçiş dönemi sonunda 23 Ocak 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girecektir.
Bilindiği üzere, yabancılara verilecek çalışma izinlerine dair iş ve işlemlerde izlenecek usul ve esaslar ile yetki ve sorumlulukları düzenleyen 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu, 13.08.2016 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup ülkemizde çalışmak isteyen yabancılara ilişkin çalışma izin talepleri bu Kanun ve diğer ilgili mevzuat kapsamında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca değerlendirilerek istemi uygun bulunanlara çalışma izni verilmektedir.
Anılan Kanunun “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinin birinci fıkrasında bu Kanun’un;Türkiye’de çalışmak için başvuruda bulunan veya çalışan, bir işveren yanında mesleki eğitim görmek üzere başvuruda bulunan veya görmekte olan, staj yapmak üzere başvuruda bulunan veya staj yapan yabancılar ile Türkiye’de geçici nitelikte hizmet sunumu amacıyla bulunan sınırötesi hizmet sunucusu yabancıları ve yabancı çalıştıran veya çalıştırmak üzere başvuruda bulunan gerçek ve tüzel kişileri kapsayacağı ve “Çalışma izninde yetki ve yükümlülük” başlıklı 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında, bu Kanun kapsamında yer alan yabancıların çalışma izni olmaksızın Türkiye’de çalışmaları veya çalıştırılmalarının yasak olduğu belirtilmiştir.
Aynı Kanunun “Denetleme yetkisi” başlıklı 23’üncü maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun kapsamındaki yabancıların ve işverenlerin bu Kanundan doğan yükümlülüklerini yerine getirip getirmediklerinin Bakanlık iş müfettişleri ile Sosyal Güvenlik Kurumu müfettişleri ve sosyal güvenlik denetmenleri tarafından denetleneceği, bu Kanun gereğince yapılacak teftiş, denetim ve soruşturmaların, uygulamakla yükümlü olunan mevzuatın teftiş, denetim ve soruşturma hükümlerine göre yapılacağı ve bu hükümlere göre ilgili yaptırımların uygulanacağı, anılan maddenin devamında ise yapılan denetimler ve bildirimler üzerine, gönderilen tutanaklara ve denetim raporlarına göre, bu Kanunda yer alan idari yaptırımların Çalışma ve İş Kurumu il müdürünce uygulanacağı, çalışma izni bulunmadan çalıştığı tespit edilen yabancıların sınır dışı edilmek üzere İçişleri Bakanlığına bildirileceği düzenlenmiştir.
Söz konusu Kanun’un 23/9 maddesinde de, işveren veya işveren vekilinin, çalışma izni bulunmayan yabancının ve varsa eş ve çocuklarının konaklama giderlerini, ülkelerine dönmeleri için gerekli masrafları ve gerektiğinde sağlık harcamalarını karşılamak zorunda olduğu, bu gider, masraf ve harcamaların Göç İdaresi Genel Müdürlüğü (Başkanlığı) bütçesinden karşılanması hâlinde, bu madde gereğince ödenen tutarların, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca işveren veya işveren vekilinden tahsil edileceği, bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasların İçişleri Bakanlığı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca müştereken belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun “Sınır dışı etme kararının yerine getirilmesi” başlıklı 60’ıncı maddesinin altıncı fıkrasında, gerçek veya tüzel kişilerin kalışlarını veya dönüşlerini garanti ettikleri yabancıların sınır dışı edilme masraflarını ödemekle yükümlü olduğu, yabancıyı izinsiz çalıştıran işveren veya işveren vekillerinin, yabancının sınır dışı edilme işlemleri konusundaki yükümlülükleri hakkında 6735 sayılı Kanun’un 23’üncü maddesinin dokuzuncu fıkrası (mülga 4817 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin üçüncü fıkrasına yapılan atıf 6735 sayılı Kanun’un 26’ncı maddesi gereği 6735 sayılı Kanun’un ilgili maddesine yapılmış sayılmaktadır.) hükmünün uygulanacağı belirtilmektedir.
Bu kapsamda, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’na aykırı biçimde izinsiz çalıştığı tespit edilen ve sınır dışı edilmek üzere il göç idaresi müdürlüğüne bildirilen yabancılar ile varsa bu kişilerin eş ve çocuklarının konaklama giderleri, ülkelerine dönüşleri için gerekli masrafları ve ihtiyaç hâlinde sağlık harcamalarının Göç İdaresi Başkanlığı bütçesinden karşılanması durumunda, söz konusu tutarların işveren veya işveren vekilinden tahsil edilmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca birlikte hazırlanan “İzinsiz Çalıştığı İçin Haklarında Sınır Dışı Etme Kararı Alınan Yabancıların Çeşitli Masraflarının İşverenlerinden Tahsili Hakkında Yönetmelik” 23.07.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış ve bu Yönetmeliğin 9 uncu maddesindeki “Bu Yönetmelik yayımı tarihinden altı ay sonra yürürlüğe girer.” hükmü gereği de anılan Yönetmelik 23 Ocak 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girecektir.
Söz konusu Yönetmeliğin “İzinsiz çalışan yabancılar hakkında yapılacak iş ve işlemler” başlıklı 6’ncı maddesinde;
-İzinsiz çalıştığı tespit edilen yabancılar ve bunların işverenine ilişkin bilgiler il müdürlüklerince kolluk birimlerine bildirileceği, Kolluk birimlerince izinsiz çalışma sebebiyle haklarında işlem yapılan yabancıların, ilgili mevzuat hükümlerince sınır dışı etmeye ilişkin iş ve işlemlerin tesis edilebilmesi amacıyla il göç idaresi müdürlüklerine teslim edileceği,
-Yabancı hakkında idari tedbirlerin alınabilmesi amacıyla, izinsiz çalışan yabancılara ilişkin il müdürlüğü tarafından il göç idaresi müdürlüğüne de yazılı bildirimde bulunulacağı, bildirimde, tespit edilen işveren veya vekiline ilişkin kimlik bilgilerine, vergi kimlik numarasına ve bağlı bulunan vergi dairesine ilişkin bilgilere de yer verileceği,
-Yabancıların haklarında alınan sınır dışı etme kararı ile bu kararın alınmasından itibaren yabancıların sınır dışı edilmesine kadar geçecek süre zarfında bu Yönetmelik kapsamında Başkanlık tarafından yapılacak harcamaların işveren veya işveren vekilinden 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre zamanında ödenmeyen tutarların tahsil edileceği hususları, işverene veya işveren vekiline il göç idaresi müdürlüğü tarafından tebliğ edileceği,
belirtilmektedir.
Aynı Yönetmeliğin “Sınır dışı etme kararının icrası ve tahsilat işlemleri” başlıklı 7’nci maddesinde de;
-Haklarında sınır dışı etme kararı alınan yabancılar hakkında Başkanlık tarafından yapılan iş ve işlemlerin;
a) Geri gönderme merkezlerinden yürütülmesi halinde, bu süre zarfında yabancıların konaklama giderleri, ülkelerine dönmeleri için gerekli masraflar ve gerektiğinde yapılan sağlık harcamaları,
b) Geri gönderme merkezleri dışından yürütülmesi halinde, ülkelerine dönmeleri için yapılan masraflar,
6183 sayılı Kanun uyarınca işveren veya işveren vekilinden tahsil edilecektir. Yönetmeliğe göre Başkanlık tarafından yabancıların en fazla üç aylık idari gözetimi süresince katlanılan maliyetler işveren veya işveren vekilinden tahsil edilebilecektir.
Bu çerçevede, İl göç idaresi müdürlüğü tarafından, işveren veya işveren vekiline, izinsiz çalışan yabancı ve varsa eş ve çocukları için yukarda yer alan madde kapsamında Başkanlık bütçesinden yapılan ve yabancıdan tahsil edilemeyen gider, masraf ve harcamaların bir aylık ödeme süresi içinde ilgili muhasebe birimine ödenmesi gerektiği yazılı tebligat ile bildirilecektir.
Bu tutarların süresi içinde ödenmemesi halinde 6183 sayılı Kanuna göre takip ve tahsili amacıyla, söz konusu tebligatın bir örneği ile işveren veya işveren vekilinin adı, soyadı veya ünvanı, T.C. kimlik numarası/yabancı kimlik numarası veya vergi kimlik numarası, tahsili istenen tutar ve yazının karşı tarafa tebliğ edildiği tarihe dair bilgiyi içeren yazı, il göç idaresi müdürlüğü tarafından işveren veya işveren vekilinin gelir ya da kurumlar vergisi yönünden bağlı olduğu vergi dairesi müdürlüğüne gönderilecektir.
Sonuç olarak yabancı işçi çalıştıracak esnaf ve sanatkarlarımızın yabancı işçinin yasal olarak Türkiye’de yaşama ve çalışma izninin olup olmadığı hususunda bir işveren olarak daha dikkatli olması önem arzetmektedir.
